Spring Awakening (2006): Tình dục thay cho tình yêu

Nếu tình dục bị kìm hãm, tức là bị cấm đoán, bị lên án là không tồn tại và phải giữ trong im lặng, thì việc người ta nói về nó mang dáng vẻ của một hành động cố ý xúc phạm.

("L'Histoire de la sexualité" (tạm dịch: Lịch sử tình dục) - Michel Foucault

Tình dục là một đặc điểm bất biến trong sự tồn tại của con người. Khi ta diễn tả nó bằng ngôn ngữ thì nghịch lý xuất hiện: nó đồng thời nằm trong bản chất của con người và đồng thời là một hành động lời nói mang tính kiếm nhã, xúc phạm. Theo thời gian, qua những biến đổi của xã hội, việc nói về tình dục không còn xa lạ trong văn hóa nghệ thuật. Tuy nhiên, chủ đề này vẫn chưa được khai thác nhiều trên sân khấu nhạc kịch bởi có nhiều quan điểm cho rằng: tình dục, so với tình yêu lãng mạn, không có vai trò hữu ích cho việc xây dựng và duy trì câu chuyện của một vở kịch. Mặc dù quan điểm này không ngăn được tình dục xuất hiện trên sân khấu nhưng giới hạn nó trong một vai trò mờ nhạt. Là tác phẩm đầu tiên của sân khấu Broadway lấy tình dục và lạm dụng tình dục tuổi vị thành niên làm chủ đề trung tâm, "Spring Awakening" (2006) đã thay thế tình yêu bằng tình dục như thế nào?

Spring Awakening (2006)

Music by Duncan Sheik

Book and Lyrics by Steven Sater

Được chuyển thể từ vở kịch "Frühlings Erwachen" của biên kịch người Đức, Frank Wedekind, công diễn vào năm 1906, vở nhạc kịch xoay quanh các nam nữ sinh tuổi vị thành niên tại một vùng nông thôn nước Đức đầu thế kỷ 19, nơi mà việc nói về tình dục thường bị cấm đoán. Sự im lặng đó đã gây ra bi kịch cho những cậu bé, cô bé 13, 14 tuổi khi phải tự mình vật lộn trên hành trình khám phá bản thân, trải nghiệm tình dục và giải quyết các mối quan hệ gia đình, bạn bè. Bản thân vở kịch gốc đã là một tác phẩm gây tranh cãi vì đề cập đến nhiều vấn đề nhạy cảm và kịch bản nặng tính bi kịch. Phiên bản chuyển thể giữ nguyên bối cảnh, các tình tiết của bản gốc, ngoại trừ các nhân vật được sống ở hai thế giới khác nhau: thế giới thực (khi sử dụng lời nói) được cha mẹ quản lý chặt chẽ và thế giới tưởng tượng (khi hát và nhảy). Phiên bản chuyển thể đánh dấu sự sáng tạo bằng việc tạo ra thế giới thứ hai - nơi các thanh thiếu niên thoát khỏi thế giới của người lớn và thoải mái bộc lộ suy nghĩ, tâm tư, bất mãn. Khi đó, họ cảm thấy được làm chủ cuộc sống và quan trọng là được nói lên ham muốn của chính mình.

Thế giới tưởng tượng ấy chứa đầy sự nổi loạn, khiêu gợi, thách thức các chuẩn mực xã hội, đồng thời cũng đầy nhục cảm. Với đầy đủ các đặc tính đó, rock được nhà soạn nhạc Duncan Sheik mang trở lại sau hơn thập kỷ vắng bóng trên sân khấu nhạc kịch. Với rock, Sheik tạo ra bầu không khí của dục vọng, chuyển hóa những năng lượng mạnh mẽ của ham muốn thành màn trình diễn mạnh mẽ. Qua âm nhạc, sự bất mãn, tức giận và thù ghét gây ra bởi áp bức và bất công được giải phóng.

Các bài hát trong Spring Awakening đại diện cho các nội dung sau: than thở về sự bất lực của thanh thiếu niên trong thế giới người lớn, suy ngẫm về những lỗi lầm, thể hiện ham muốn một cách có chủ ý và cuối cùng là hành vi quan hệ. Lời bài hát liên quan trực tiếp đến dục vọng, ý nghĩ "kỳ quặc" hoặc khoái cảm. Lời thoại trong thế giới thực sử dụng ngôn ngữ trang trọng bởi trong thế giới này, các nhân vật là những đứa trẻ ngoan, chịu sự giám sát nghiêm ngặt của cha mẹ và nhà trường. Nhưng ẩn dưới bộ đồng phục ngay ngắn đó, một tâm hồn đang lớn lên và sẵn sàng bùng nổ một khi tiếng đàn guitar vang lên.

Những gì mà lời nói và ca từ chưa thể biểu đạt hết được sáng tỏ qua vũ đạo. Ngôn ngữ miêu tả cảm xúc còn chuyển động của cơ thể thể hiện cảm xúc đó. Vũ đạo và cách dàn dựng sân khấu mô tả những tưởng tượng về các hành vi mang tính xác thịt. Đạo cụ bảo gồm cặp sách, bàn ghế, cho đến dương cầm, sách báo,... tuy tối giản nhưng có vai trò quan trọng để hỗ trợ biểu đạt những xung đột hỗn loạn của các nhân vật. Thế nhưng, sự táo bạo và thẳng thắn của âm nhạc và vũ đạo không hề mang lại cảm giác thô tục trên sân khấu.

Ở "Spring Awakening", tình dục đã thay thế hoàn toàn vai trò của tình yêu. Đó là bi kịch của những cậu bé, cô bé không được tiếp cận những vấn đề giới tính một cách đúng đắn, cũng như cách thỏa mãn và làm chủ dục vọng của bản thân. Vũ đạo khiêu gợi của Bill T. Jones và lời bài hát thẳng thắn, không che đậy của Steven Sater trên giai điệu rock của Duncan Sheik phối hợp đồng bộ với nhau, tạo ra phương tiện để các nhân vật của chúng ta thể hiện ra bên ngoài cái dục vọng sục sôi và hoang dại, bên cạnh đó là nỗi lo âu vì không thể kiểm soát ham muốn ấy. Thanh thiếu niên ngày nay không còn phải che đậy cảm xúc dưới lớp đồng phục ngứa ngáy như 100 năm trước nhưng hình ảnh tâm hồn tan vỡ của các cậu bé, cô bé trong "Spring Awakening" vẫn để lại nhiều ám ảnh, sự bàng hoàng và đau thương cho khán giả.